آویشن “Thyme”

آویشن “Avishan / Thyme”، گیاهی دارویی از خانواده نعناع، با ترکیبات قدرتمند ضدعفونی‌کننده مانند تیمول و کارواکرول، دارای خواص ضد التهاب، تقویت تنفس و گوارش، به‌علاوه تقویت سیستم ایمنی است. آویشن همچنین در آرام‌سازی و بهبود خواب کاربرد دارد و در نوع خاصِ ایرانی خود “Avishan-e‑Shirazi” در طب سنتی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد.

معرفی گیاه آویشن “Avishan”

آویشن از خانواده نعناع (Lamiaceae) بوده و گونه‌های مختلفی دارد؛ گونه‌ای مانند Thymus vulgaris متداول‌ترین نوع است و گونه‌ای دیگر با نام Avishan-e‑Shirazi یا Zataria multiflora  در ایران به‌وفور یافت می‌شود .

تاریخچه و خواستگاه:

آویشن از دوران باستان در مصر، یونان و روم استفاده می‌شد.

• مصریان باستان از آن در مومیایی‌سازی بهره می‌بردند.
• یونانیان آویشن را نماد شجاعت می‌دانستند.
• در قرون وسطی، شوالیه‌ها شاخه‌ی آویشن را به عنوان تعویذ همراه داشتند.
• در ایران باستان، آویشن شیرازی یکی از پایه‌های طب سنتی و عطاری بوده است.

خواص درمانی و کاربردها

۱. ضدعفونی‌کننده و ضد میکروب

ترکیبات فعالی مانند تیمول و کارواکرول خواص ضد‌میکروبی و ضدعفونی‌کننده قوی دارند و در گذشته حتی برای ضدعفونی هوا در بیمارستان‌ها استفاده می‌شدند .

۲. ضدالتهاب و آنتی‌اکسیدان

آویشن دارای اسید روزماری نیک، فلاونوئیدهایی مانند لوتئولین و اپیژنین و ویتامین‌های A، C و B6 است که در عین کاهش التهاب، از سلول‌ها در برابر آسیب اکسیداتیو محافظت می‌کنند .

۳. تقویت دستگاه تنفسی

آویشن به‌صورت چای یا بخور برای درمان سرفه، گلو درد، برونشیت و حتی به‌عنوان تسکین‌دهنده‌ی آسم جزو گزینه‌های طبیعی بسیار موثر است .

۴. کمک به سلامت گوارش و ضد نفخ

آویشن به‌ عنوان یک گیاه ضدنفخ (Carminative)، در بهبود سو هاضمه، کولیک و تحریک فعالیت آنزیم‌های گوارشی نقش دارد .

۵. تقویت سیستم ایمنی و کاهش فشار خون

با منبع خوب آهن، پتاسیم و خاصیت ادرارآوری، مصرف آویشن علاوه بر تقویت سیستم ایمنی، ممکن است در مدیریت فشار خون و دفع سموم بدن نیز موثر باشد .

۶. کاربرد در آروماتراپی و رفع استرس

رایحه آویشن در آرام ‌سازی، بهبود خواب و تقویت خلق و خو کاربرد دارد و به‌صورت اسانس در آروماتراپی مورد استفاده قرار می‌گیرد .

تنوع خانواده آویشن:

خانواده‌ی آویشن‌ها بیش از ۳۵۰ گونه دارد. رایج‌ترین انواع برای آشپزی و دارو:

1. آویشن باغی (Thymus vulgaris):

طعمی تند و گرم، بسیار معطر، مناسب غذاهای مدیترانه‌ای

2. آویشن شیرازی (Zataria multiflora):

بومی ایران، طعمی قوی‌تر و خاص‌تر، خواص دارویی بیشتر

3. آویشن لیمویی (Thymus citriodorus):

با رایحه‌ی لیمو، مناسب غذاهای دریایی و سس‌ها

4. آویشن وحشی (Thymus serpyllum):

در مناطق کوهستانی، مناسب دمنوش و ترکیب‌های دارویی

5. آویشن اسپانیایی (Thymus zygis):

گونه‌ای با عطر شدیدتر، در اروپا رایج

طعم ادویه:

o     گرم، کمی تند، تلخ ملایم

o     طعمی پیچیده با ته‌مزه‌ی چوب و نعناع

o     قدرت طعم‌دهی بالا، عطر قوی

ویتامین‌ها و مواد معدنی:

• ویتامین C، A، B6، K
• آهن
• منگنز
• کلسیم
• منیزیم
• آنتی‌اکسیدان قوی به نامتیمول و کارواکرول
• درمان (کاربردهای درمانی):
• درمان گلودرد و سرماخوردگی
• کاهش سرفه‌های خشک و آلرژیک
• درمان سوءهاضمه و نفخ
• ضدباکتری قوی برای عفونت‌های دهانی
• درمان آکنه و مشکلات پوستی (موضعی)
• دمنوش آن آرام‌بخش و خواب‌آور است

روش مصرف در ترکیب ادویه‌ها:

• ترکیب در ادویه‌های مدیترانه‌ای، مانند ادویه ایتالیایی
• استفاده درگرام ماسالا یا مخلوط ادویه گوشت
• طعم‌دهنده‌ی فوق‌العاده برای مرغ، ماهی، خوراک سبزیجات و سوپ
• در ادویه‌ی مخصوصپیتزا، پاستا، سیب‌زمینی تنوری، جوجه کباب
• در چای گیاهی یا دمنوش برای رفع سرفه
• ترکیب با روغن زیتون، سیر، فلفل سیاه و لیمو به‌عنوان مرینیت

نکات قابل توجه در مصرف:

مصرف این ادویه بطور کلی در کتب قدیمی و طب سنتی توصیه شده ولی لازم و شایسته است در شرایط ویژه حتما با پزشک خود مشورت نمایید.

مصرف بیش از حد ممکن است منجر به تحریک معده شود.

در دوران بارداری با احتیاط مصرف شود

آویشن تازه نسبت به خشک طعم ملایم‌تری دارد

عطر آویشن طبیعی کوهستان سارینا ماسالا؛ جادوی سبز طعم و تندرستی.